İhbar tazminatı; belirsiz süreli iş sözleşmelerinde, ihbar sürelerine uyulmadan yapılan fesihlerde ödenmesi gereken yasal tazminattır. Uygulamada sık sık kıdem tazminatı ile karıştırılır; oysa hem hesabı hem vergi rejimi farklıdır. Bu rehberde ihbar tazminatının yasal çerçevesini, süreleri, formülü, örnek hesaplamaları ve Nexheria ile fesih sürecinin nasıl dijitalleştiğini uçtan uca ele alıyoruz.
İhbar Tazminatı Nedir?
4857 sayılı İş Kanunu'nun 17. maddesi; belirsiz süreli iş sözleşmelerinin feshinden önce, çalışanın kıdemine göre ihbar süresi tanınmasını zorunlu kılar. Bu süre; hem çalışanın yeni bir iş bulması, hem işverenin yerine kadro planlaması yapabilmesi için tanınan bir 'köprü'dür. İhbar süresi kullandırılmadan yapılan fesihte; süre tutarında ücret 'ihbar tazminatı' olarak ödenmelidir.
Yasal İhbar Süreleri
| Kıdem | İhbar Süresi |
|---|---|
| 0 – 6 ay | 2 hafta |
| 6 ay – 1,5 yıl | 4 hafta |
| 1,5 – 3 yıl | 6 hafta |
| 3 yıldan fazla | 8 hafta |
Sözleşmesel artırım
İş sözleşmesinde bu sürelerin artırılması mümkündür; azaltılması ise geçersizdir. Sözleşmedeki daha uzun süre esas alınır.
Kimler İhbar Tazminatı Alabilir?
- Belirsiz süreli iş sözleşmesi ile çalışan işçiler
- İhbar süresi kullandırılmadan işten çıkarılanlar
- İhbar süresine uymadan istifa eden çalışanı olan işverenler (tersine ihbar)
- Deneme süresini geçmiş tüm sigortalı çalışanlar
İhbar Tazminatı Formülü
İhbar Tazminatı = Günlük Brüt Ücret × İhbar Süresi (gün)
Süre haftalık ifade edilse de hesaba 7 ile çarpılarak günlük tutar üzerinden geçer. Günlük brüt ücret; aylık brüt ücretin 30'a bölünmesiyle bulunur. Ek kazançlar (yol, yemek, prim) da giydirilmiş brüte dahil edilir.
Örnek Hesaplama
5 yıl 3 ay kıdemi olan, aylık brüt ücreti 25.000 TL olan bir çalışan için 3 yıldan fazla kıdem bandına girer ve ihbar süresi 8 haftadır.
| Kalem | Hesap | Tutar |
|---|---|---|
| Aylık Brüt Ücret | - | 25.000 TL |
| Günlük Brüt Ücret | 25.000 / 30 | 833,33 TL |
| İhbar Süresi (Gün) | 8 hafta × 7 | 56 gün |
| Brüt İhbar Tazminatı | 833,33 × 56 | 46.666,48 TL |
| Damga Vergisi | ‰7,59 | 354,20 TL |
| Gelir Vergisi (%20) | - | 9.062,60 TL |
| Net İhbar Tazminatı | - | ≈ 37.249,68 TL |
Vergi farkı
Kıdem tazminatı gelir vergisinden istisnadır. İhbar tazminatı ise değildir. Aynı brütteki iki tazminatın net tutarı arasında ciddi fark oluşur.
İhbar Süresi ve İş Arama İzni
İhbar süresi çalışılarak kullandırıldığında; işveren çalışana günde en az 2 saat iş arama izni vermek zorundadır. İş arama izni ücretlidir; kullandırılmaması durumunda %100 zamlı olarak ödenir.
İhbar Tazminatı ve Kıdem Farkları
| Kriter | İhbar Tazminatı | Kıdem Tazminatı |
|---|---|---|
| Hak Doğuran Durum | İhbar süresine uymama | 1 yıllık kıdem + kanunda tanımlı sebep |
| Hesap | İhbar süresi × günlük brüt | Her tam yıl için 30 günlük brüt |
| Gelir Vergisi | Var (%15–%40) | Yok (istisna) |
| Damga Vergisi | Var (‰7,59) | Var (‰7,59) |
| Tavan | Yok | Var (güncel tavan) |
| Tarafı | Her iki taraf | Sadece işveren |
İşçinin Ödediği İhbar (Tersine İhbar)
İhbar; iki yönlüdür. Çalışan da ihbar süresine uymadan istifa ederse; işverene ihbar tazminatı ödemekle yükümlüdür. Uygulamada; işveren bunu çalışanın son maaşından mahsup etmeyi tercih eder. Mahsup için çalışanın açık rızası veya mahkeme kararı gereklidir.
Haklı Sebeple Fesih ve İhbar
İş Kanunu m.24 (işçi için) ve m.25/II (işveren için) haklı sebeple fesih hakkı tanır. Haklı sebep varsa ihbar süresine uymak zorunlu değildir ve ihbar tazminatı doğmaz. Ancak ispat yükü fesheden taraftadır.
Nexheria ile İhbar Süreci
Nexheria; çalışanın kıdemine göre otomatik ihbar süresi belirler, brüt ücret ve ek kazançları giydirir, damga ve gelir vergisi kesintisini uygular. İhbar bildirimi, KEP tebligatı, dijital ibraname ve SGK çıkışı tek süreçte toplanır. Detaylar için [İhbar Takibi Modülü](/ihbar-takibi) sayfasını inceleyin.
Sonuç
İhbar tazminatı; çoğu zaman gözden kaçan ama fesih maliyetinin önemli bir bölümünü oluşturan tazminattır. Sürelerin doğru uygulanması ve süreçlerin dijital olarak yürümesi; şirket hem hukuki hem finansal risklerden korunur.
Sık Sorulan Sorular
İhbar tazminatı nedir?+
İhbar süreleri nelerdir?+
İhbar süresini işveren kullandırırsa tazminat öder mi?+
İhbar tazminatı vergiye tabi mi?+
İşveren ihbar süresi vermezse tazminat kaç haftalık ücrettir?+
Deneme süresinde ihbar tazminatı olur mu?+
Belirli süreli sözleşmede ihbar var mı?+
Nexheria süreç yönetimi ne sunar?+
İlgili Yazılar
Bu konuda daha fazla okuma önerimiz.
